Witaminy Zdrowia

Rola witamin została odkryta stosunkowo niedawno, na początku XX wieku zauważono, że dla zapewnienia prawidłowego przebiegu procesów życiowych, oprócz materiału budulcowego i źródeł energii, potrzebne są dodatkowe składniki pokarmowe. Po raz pierwszy w roku 1912 polski biochemik Kazimierz Funk wydzielił taki właśnie składnik pokarmowy przeciwdziałający chorobie beri beri, nazywając tę substancję „witaminą”. Od tego czasu wyizolowano kilkadziesiąt witamin, poznano metody ich izolacji z produktów naturalnych, a także (w większości przypadków) i syntezy. Otworzyło to przed medycyną możliwości zwalczania chorób bezpośrednio wywołanych lub pośrednio związanych z niedoborem witamin (awitaminozami). Witaminy stosuje się również w przemyśle spożywczym i farmaceutycznym.

Witaminy to grupa związków organicznych, których niewielkie ilości są niezbędne do prawidłowego przebiegu wielu procesów zachodzących w organizmie żywym, biorących udział w przemianach biochemicznych jako koenzymy, tj. substancje, których obecność warunkuje prawidłowe działanie enzymów, białek katalizujących procesy przemiany materii. Muszą być dostarczane organizmowi z zewnątrz, a tylko niektóre z nich, jak witamina D3, są częściowo syntetyzowane w organizmie pod wpływem promieniowania UV lub mogą powstawać z innych prekursorów (np. niacyna z tryptofanu).

Witaminy charakteryzują się niewielką trwałością, są wrażliwe na wysoką temperaturę, światło, tlen, alkaliczne środowisko, zarówno w trakcie obróbki kulinarnej, jak i w procesie przechowywania. Większość spożywanych w nadmiarze witamin jest wydalana z moczem, niektóre z nich mogą odkładać się w narządach, stanowiąc zagrożenie dla zdrowia człowieka.

Z chemicznego punktu widzenia witaminy nie stanowią jednorodnej grupy. Ich wspólną cechą jest niski ciężar cząsteczkowy. Organizm człowieka potrzebuje bardzo małych ilości witamin. Ponieważ jednak nie jest zdolny do ich syntezy, musi je otrzymywać wraz z pożywieniem (albo w postaci „gotowej”, albo w postaci tzw. prowitamin, które następnie są przetwarzane na witaminy).

Pojęcie witaminy jest relatywne: np. powszechnie znany kwas askorbinowy (witamina C) jest witaminą tylko dla człowieka i niektórych innych gatunków zwierząt (małp człekokształtnych i świnek morskich), podczas gdy inne organizmy roślinne i zwierzęce są zdolne do jego wytwarzania.

Witaminy dzielimy na rozpuszczalne w wodzie - witamina C, wszystkie witaminy B, oraz w tłuszczach – A, D, E, K. Witaminy rozpuszczalne w wodzie są głównie dostarczane z produktami pochodzenia roślinnego – warzywami, w tym i ziemniakami, owocami, oraz produktami skrobiowymi – kaszami i mąkami.
Źródłem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, szczególnie witaminy E, są oleje roślinne, kiełki pszenicy i soi, orzechy oraz ryby morskie. Szczególną rolę w zachowaniu zdrowia odgrywają tzw. witaminy antyoksydacyjne, czyli: β-karoten, będący prowitaminą witaminy A i znajdujący się głównie w „żółtych i czerwonych” warzywach i owocach: marchwi, papryce, dyni, pomidorach, morelach; witamina C, której źródłem, wbrew powszechnemu mniemaniu, są nie tylko owoce cytrusowe, występuje bowiem także w ziemniakach, natce pietruszki, kapuście, szczypiorku, papryce, pomidorach, porzeczkach oraz innych owocach (dziennej dawki witaminy C dostarcza 1 szklanka soku z pomarańczy); oraz witamina E, którą znajdujemy w olejach roślinnych, kiełkach, orzechach oraz owocach morza.

Rola „witamin antyoksydacyjnych” sprowadza się przede wszystkim do przeciwdziałania szkodliwemu wpływowi na nasz organizm tłuszczów, głównie pochodzenia zwierzęcego. Wykazują one bowiem zdolność działania przeciwmiażdżycowego i przeciwnowotworowego. Należy pamiętać, że żadna tabletka nie zastąpi witamin z naturalnego źródła. Aby nasz organizm otrzymał wszystkie potrzebne witaminy w wystarczającej ilości, musimy codziennie zjeść przynajmniej pół kilograma różnorodnych warzyw i owoców, wliczając w to ziemniaki. Ponadto należy jeść produkty mączne i kasze. Aby dostarczyć odpowiedniej ilości witaminy E, należy spożyć odpowiednik dwóch łyżeczek oleju rzepakowego lub oliwy z oliwek. Spożywając urozmaicone produkty żywnościowe, dostarczymy również odpowiednich ilości pozostałych witamin, na które zapotrzebowanie organizmu jest znacznie mniejsze.

Nasze pożywienie jest w znacznej mierze przetworzone, przez co maleje w nim zawartość witamin i składników mineralnych. Witaminy traci się także pod- czas gotowania oraz obróbki cieplnej potraw. Na zawartość witamin w owocach i warzywach, ale również mięsach i produktach zbożowych, wpływają także takie czynniki jak: klimat, stopień dojrzałości i metody zbiorów, oraz przechowywanie. Odżywiając się prawidłowo, możemy przejawiać niedobory witamin.

Regularne stosowanie pewnych leków może całkowicie zaburzać równowagę gospodarki witamin przez zmianę przyswajania i magazynowania ich w organizmie. Lekami tymi są antybiotyki, doustne tabletki antykoncepcyjne, środki uspokajające i przeciwbólowe.

Zapotrzebowanie na witaminy może także zmienić się pod wpływem stanu naszego organizmu. Po chorobie – w okresie rekonwalescencji, silnym przepracowaniu, po zimie może się zdarzyć, że nasz organizm będzie wykazywał objawy niedoborów witaminowych.

W celu oceny zapotrzebowania na witaminy, można dokonać pomiaru stężenia witamin we krwi. Możemy być jednak pewni, że w przypadku przedłużającego się niedoboru witamin pojawi się brak apetytu, zmęczenie, trudności z koncentracją, rozdrażnienie, apatia i zaburzenia snu.

Jeżeli przyczyną złego samopoczucia jest niedobór witamin, zażywanie regularnie preparatu multiwitaminowego powinno przynieść poprawę już po tygodniu przyjmowania.

Spożywanie pokarmów zawierających dużą ilość węglowodanów lub tłuszczów może być przyczyną nadwagi, a jednocześnie niedoboru witamin. Produkty wysokokaloryczne zwykle nie są bogate w witaminy. Dlatego dobrze jest wybierać żywność wzbogaconą witaminami, tzw. funkcjonalną. Ze względu na duże straty witamin podczas obróbki żywności, specjaliści zdecydowali, żeby wzbogacać niektóre produkty – soki, produkty zbożowe – w szczególnie potrzebne witaminy. Zapobiega to niedoborom witamin, a jednocześnie upraszcza sposób ich przyjmowania.

Istotnym czynnikiem wpływającym na wartość biologiczną witamin jest ich biodostępność, czyli stopień, w jakim dana witamina może być wchłonięta w przewodzie pokarmowym i wykorzystana przez organizm. Na biodostępność witamin ma wpływ forma chemiczna, w jakiej witamina występuje w żywności, np. niacyna występuje w zbożach (około 30%) w postaci trudno przyswajalnych połączeń. Biodostępność witaminy B6 w formie glikozydów jest mniejsza w porównaniu w wolną pirydoksyną. Stopień wchłaniania zazwyczaj maleje także wraz ze wzrostem ilości spożywanej witaminy, np. przy dużym spożyciu witaminy A i E wykorzystanie ich jest mniej efektywne.
Skład pożywienia wpływa na wykorzystanie witamin. Ważną rolę w procesie wchłaniania witaminy E odgrywają lipidy oraz ilość i jakość białka zawartego w pożywieniu. Z kolei duża zawartość błonnika w diecie znacznie obniża biodostępność witaminy A. Obecność w żywności substancji nieodżywczych, tj. antywitamin blokujących działanie witamin, wpływa znacząco na przyswajalność witamin (awidyna z jaja kurzego blokuje biotynę).
Duża zawartość sacharydów w diecie zwiększa zapotrzebowanie na witaminy z grupy B. Ujemnie wpływa na biodostępność i metabolizm witamin rozpuszczalnych w wodzie spożywanie używek (kawa, herbata, alkohol), palenie papierosów, a także niektóre leki.

Stan fizjologiczny organizmu, funkcjonowanie przewodu pokarmowego, choroby, stan odżywienia, stresy, stosowanie leków, są ważnymi czynnikami wpływającymi na biodostępność witamin. Z tego m.in. względu dzienne zapotrzebowanie na nie waha się od kilku mikrogramów do kilkudziesięciu miligramów i zależy od wieku, płci, stopnia ciężkości wykonywanej pracy, warunków bytowania, stanu fizjologicznego.

Niedostateczne spożycie witamin powoduje zaburzenia w organizmie i zahamowanie rozwoju u niemowląt, dzieci i młodzieży. Oprócz roli bio- katalizatorów w procesach metabolicznych organizmu niektóre witaminy mają znaczenie w zapobieganiu pewnym chorobom, określanym mianem cywilizacyjnych. Witaminy A, E, C i β-karoten mają właściwości przeciwutleniające, dlatego chronią one organizm przed szkodliwym działaniem wolnych rodników tlenowych, odpowiedzialnych za powstawanie wielu schorzeń. Niedobory witaminy C i E zwiększają ryzyko zmian miażdżycowych, choroby niedokrwiennej serca oraz zawału serca.

Witaminom antyoksydacyjnym przypisuje się dużą rolę w zapobieganiu niektórym procesom nowotworowym, np. rakowi żołądka, przełyku i jelita grubego.

Poszczególne witaminy działają jednak odmiennie i pełnią w organizmie specyficzne funkcje. O właściwym wykorzystaniu energetycznych i budulcowych składników odżywczych decydują witaminy B1, B2, B6 PP, prawidłowy wzrost i rozwój organizmu warunkują zaś witaminy A i D. Prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego zapewniają z kolei witaminy B1, B6, PP, a zmysłu wzroku – witamina A. Swoją odporność organizm zawdzięcza witaminom A, C, i B5 (kwas pantotenowy), stan układu krwionośnego zależy zaś od witamin: K, C, B12 i B9 (folacyna).
Na zawartość witamin w produktach spożywczych znacząco wpływa sposób ich przyrządzenia (zwłaszcza obróbka termiczna), a także długie przechowywanie, stopień dojrzałości oraz ekspozycja na pestycydy i inne środki chemiczne. Dlatego też warzywa powinny być gotowane jak najkrócej i najlepiej na parze. Pozwala to nie tylko zachować maksimum witamin, ale również w pełni cieszyć się ich smakiem.

Skąd pochodzą witaminy?
Witaminy to związki pochodzenia naturalnego. Większość witamin można otrzymać z surowców naturalnych.
przyjmowane w formie kapsułki, tabletki, proszku lub roztworu, również pochodzą z produktów spożywczych. Chociaż wiele witamin można zsyntetyzować w laboratorium, większość izoluje się z powszechnie dostępnych źródeł naturalnych.
Na przykład witamina A pochodzi zwykle z rybiej wątroby, witaminy z grupy B otrzymuje się z drożdży lub wątroby. Witaminę C najlepiej izolować z owoców dzikiej róży, zbieranych po opadnięciu płatków. Natomiast witaminę E otrzymuje się zwykle z nasion zbóż, zarodków pszenicy oraz soi.

Witaminy pod rożną postacią.
Każdy organizm ma swoje potrzeby, dlatego producenci leków dostarczają na rynek witaminy w różnych postaciach, w różnych formach.
Tabletki są najczęściej spotykaną i najwygodniejszą formą. Są łatwe do przechowania, przenoszenia, mają dłuższy okres przechowywania niż proszek czy roztwór, a także nie można ich sfałszować.
Kapsułki mogą być pokryte specjalną warstwą, która zabezpiecza je przed rozpuszczeniem w kwaśnej treści żołądka i pozwala dotrzeć w niezmienionej postaci i rozpuścić się dopiero w świetle jelita.
Kapsułki podobnie jak tabletki są wygodne i łatwe do przechowywania. Wykorzystywane są do konfekcjonowania rozpuszczalnych w tłuszczach witamin, np. A, D i E. Zawierają mniej podłoża (substancji obojętnej, np. cukru) niż tabletki.

Kapsułki żelatynowe wytwarza się z żelatyny – surowca pochodzenia zwierzęcego. Aby zapobiec procesom utleniania, muszą być przechowywane w suchym, chłodnym miejscu, bez dostępu promieniowania słonecznego.
Kapsułki roślinne nie zawierają substancji pochodzenia zwierzęcego, węglowodanów, skrobi i innych alergenów. Wytwarza się je z celulozy i włókien roślinnych drzew, które są odporne na inwazję bakterii i grzybów. Nie są wrażliwe na wysoką temperaturę. Można trzymać je również w suchym, zimnym miejscu, gdzie kapsułki żelatynowe stają się kruche. Niestety, mogą reagować z wieloma składnikami i dlatego nie są powszechnie stosowane. Są również znacznie droższe.
Kapsułki miękkie lub żelowe to delikatne kapsułki żelatynowe, według wielu osób łatwiejsze do połknięcia niż zwykłe kapsułki. Tak jak tabletki i kapsułki, aby uwolnić substancję czynną, muszą zostać strawione w przewodzie pokarmowym, dlatego działają wolniej niż roztwór czy proszek.

Proszki mogą zawierać substancję czynną w dużym stężeniu (np. 1 łyżka stołowa proszku może zawierać nawet 4 g witaminy C). Brak tu wypełniaczy, środków wiążących czy innych dodatków, co jest szczególnie ważne dla alergików.
Roztwory można mieszać z innymi płynami, zalecane są dla osób, które nie mogą połykać kapsułek czy tabletek.
Spreje doustne dostarczają niewielką ilość substancji czynnej bezpośrednio na śluzówkę jamy ustnej, skąd jest wchłaniana wprost do krwi, omijając przewód pokarmowy.
Tabletki podjęzykowe rozpuszczają się łatwo pod językiem.
Najlepsza  forma suplementacji witaminy B12 to tabletki podjezykowe, gdyż w ten sposób najłatwiej się ona wchłania).

Witaminy rozpuszczalne w wodzie i w tłuszczach
Rozpuszczalne w tłuszczach witaminy A, D, E i K są dostępne w formie „suchej” lub rozpuszczonej w wodzie, zalecanej dla osób, które chorują na trądzik, mają złą tolerancję tłuszczów, cierpią na choroby skóry, przy których spożywanie większych ilości tłuszczów jest niewskazane, a także w przypadku diety niskotłuszczowej.

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach do prawidłowej asymilacji wymagają obecności tłuszczów.

Syntetyczne kontra naturalne, organiczne kontra nieorganiczne
Witaminy otrzymywane syntetycznie mogą być bardziej „przyjazne” dla twojego budżetu, ale nie dla żołądka.
Jaka jest różnica między syntetycznymi a naturalnymi witaminami – pożytek dla ich konsumenta. Chociaż wytwarzane laboratoryjnie witaminy i sole mineralne dają podobny efekt, korzyści z przyjmowania naturalnych są większe, mimo że analiza chemiczna potwierdzi identyczność tych związków.
Syntetyczna witamina C to tylko kwas askorbinowy i nic więcej. Naturalna, z owoców róży, zawiera bioflawonoidy, cały kompleks witaminy C, który zwiększa jego aktywność.
Naturalna witamina E, na którą mogą składać się wszystkie tokoferole, a nie tylko alfa, jest silniejsza i lepiej wchłaniana niż jej syntetyczny odpowiednik.

Według doktora Therona G. Randolpha, alergologa,  K „syntetycznie otrzymana substancja może wywołać niepożądaną reakcję u wrażliwych na nią osób, natomiast ten sam związek pochodzenia naturalnego jest dobrze tolerowany, mimo że oba mają identyczną budowę chemiczną”.
Z drugiej strony, osoby uczulone na pyłki kwiatów mogą podobnie reagować na naturalną postać witaminy C, która bywa zanieczyszczona tymi pyłkami.

W wyniku stosowania naturalnych witaminach rzadziej występują zaburzenia układu pokarmowego i znacznie rzadziej dochodzi do objawów toksycznych przy przyjmowaniu dawek wyższych niż zalecane.

Różnica między substancjami nieorganicznymi a organicznymi nie jest tym samym co między naturalnymi a syntetycznymi. Wszystkie witaminy należą do związków organicznych, do których zalicza się substancje zawierające atomy węgla.

Chelatowanie
Jedynie 2 do 10% zawartych w diecie nieorganicznych związków żelaza zostaje wchłoniętych z przewodu pokarmowego.
Chelatowanie to proces, w którym związki mineralne ulegają przekształceniom do form, które mogą zostać wchłonięte z przewodu pokarmowego. Większość dostarczanych organizmowi związków mineralnych nie została poddana procesowi chelatowania i dlatego najpierw podlegają one procesom trawiennym, które przekształcą je w formy wchłanialne ze światła przewodu pokarmowego. U wielu ludzi naturalne procesy chelatowania nie są zbyt wydajne i dlatego odnoszą oni minimalną korzyść z przyjmowanych związków mineralnych.
Kiedy zdamy sobie sprawę z faktu, że organizm nie wykorzystuje wszystkiego, co zjadamy, że u większości z nas procesy wchłaniania nie są zbyt wydajne, że tylko 2 do 10% nieorganicznego żelaza ulega przyswojeniu, a 50% z niego w dalszym etapie ulega eliminacji, zrozumiemy, jak ważne jest przyjmowanie minerałów w formie chelatów. Przyswajalność ich jest 3 do 10 razy większa niż substancji niechelatowanych.

Czas uwalniania
Produkcja wielu witamin posiada możliwość wydłużonego w czasie uwalniania substancji. Witaminy w formie mikropaletek są umieszczane w substancji, której czas rozpuszczania pozwala na trzy-, a nawet sześciogodzinne powolne uwalnianie substancji czynnej. Większość witamin jest rozpuszczalna w wodzie i nie może być magazynowana w ustroju człowieka. Są szybko wchłaniane do krwiobiegu i bez względu na to, jak duża dawka została przyjęta, wydalane są z moczem w ciągu 2-3 godzin. Natomiast preparaty o przedłużonym działaniu zapewniają stabilny, wysoki poziom w surowicy krwi i mniejsze wydalanie.

Wypełniacze, substancje wiążące, czyli co jeszcze połykamy?
Przyjmując witaminy, należy wiedzieć, że każdy preparat oprócz substancji czynnych zawiera więcej składników, niż się nam wydaje, a niektóre z nich nie są wyszczególnione na etykiecie. Wypełniacze, lepiszcze, związki ułatwiające połknięcie i inne nie muszą być umieszczane w składzie i producenci często ich nie wymieniają.
Substancje rozcieńczające lub wypełniacze to związki obojętne dodawane do tabletek w celu zwiększenia ich objętości i nadania im właściwej wielkości. W lepszych firmach wykorzystywany jest fosforan wapniowy, który poza tym jest doskonałym źródłem wapnia i fosforu. Ten biały proszek otrzymuje się z oczyszczonych skał mineralnych. Niekiedy stosuje się w tym celu sorbitol i celulozę (włókno roślinne).

Substancje wiążące wykorzystuje się jako spoiwo łączące sproszkowane substancje i nadające im np. formę tabletki czy granulatu. Najbardziej nadaje się do tego celuloza i etyloceluloza. Celuloza jest głównym składnikiem włókien roślinnych. Niekiedy używa się lecytyny i sorbitolu. Innym lepiszczem, które może być wykorzystane, którego jednak należy unikać, jest guma arabska – substancja roślinna uznana za bezpieczną przez FDA, choć mogąca u astmatyków, alergików i kobiet w ciąży wywołać atak astmy.

Substancje poślizgowe substancje zapobiegające przyklejaniu się tabletek do wytwarzającego je urządzenia. Najczęściej wykorzystuje się w tym celu stearynian wapniowy i krzemionkę. Stearynian wapniowy otrzymuje się z naturalnych olejów roślinnych, krzemionka to naturalny biały proszek. Niekiedy stosuje się również stearynian magnezowy.
Związki ułatwiające rozpadanie się tabletek to m.in. guma arabska, algina i alginaty. Dzięki nim tabletka szybciej ulega rozkładowi lub trawieniu po przyjęciu.
Barwniki poprawiają estetykę tabletek. Barwniki pochodzenia naturalnego, np. chlorofil, są najlepsze.
Słodziki wykorzystywane są w tabletkach do żucia. Słodzikami są zwykle fruktoza (cukier owocowy), maltodekstryny, sorbitol lub maltoza. Renomowane firmy rzadko dodają cukier do swoich leków.
Substancje pokrywające chronią tabletkę. Maskują również nieprzyjemny smak lub zapach, a także ułatwiają połknięcie. Do substancji tych należy m.in. naturalna, otrzymywana z białka zbóż. Często używany jest także wosk brazylijski, naturalny produkt uzyskiwany z drzew palmowych.
Dodatki wysuszające zapobiegają absorpcji wody przez substancje higroskopijne. Najczęściej wykorzystuje się w tym celu żel krzemionkowy.

Przechowywanie
Preparaty witamin i soli mineralnych powinny być przechowywane w chłodnym, ciemnym miejscu, w dobrze zamkniętym – najlepiej nieprzezroczystym – opakowaniu.
Nie trzeba przechowywać ich w lodówce. Aby uchronić je przed wilgocią, wystarczy włożyć na dno buteleczki kilka ziaren ryżu, który będzie odgrywał rolę naturalnego absorbentu.
Witaminy można przechowywać w chłodnym, ciemnym miejscu w oryginalnie zamkniętym opakowaniu przez dwa, trzy lata.
Należy kupować wyłącznie preparaty z podaną datą ważności. Otwarte opakowanie skraca czas przechowywania do sześciu miesięcy.
Spożyte witaminy organizm wydala z moczem w ciągu czterech godzin, dotyczy to szczególnie witaminy C i B. Przyjęte na czczo witaminy C lub B są wydalane już po dwóch godzinach.
Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach – A, D, E i K – pozostają w ustroju dłużej, przez około 24 godziny, chociaż nadmiar może być przez jakiś czas magazynowany w wątrobie. Witamina A i E w formie suchej nie pozostaje tak długo w organizmie.

Suplementacja witamin i soli mineralnych – kiedy i jak?
Organizm człowieka pracuje 24 godziny na dobę. Komórki ustroju nigdy nie śpią i nie mogą żyć bez stałego dopływu tlenu i substancji odżywczych. Dlatego, aby uzyskać jak najlepszy wynik, warto przyjmować suplementację regularnie w ciągu dnia.
Jeśli stosujesz suplementację raz dziennie, przyjmuj preparat w porze obiadowej, nigdy ze śniadaniem.
Najlepiej przyjmować preparat w trakcie posiłków lub bezpośrednio po nich.

Witaminy to związki organiczne najlepiej absorbowane z pożywieniem i związkami mineralnymi. Ponieważ witaminy rozpuszczalne w wodzie (szczególnie B i C) są szybko wydalane z moczem, przyjmowanie ich ze śniadaniem, w porze lunchu i obiadu zapewnia najwyższy ich poziom w ustroju. Jeśli połykanie preparatów po każdym posiłku nie jest wygodne, wtedy połowę dawki należy wziąć po śniadaniu, a pozostałą część po obiedzie.
Jeśli chcesz przyjmować witaminy jeden raz dziennie, należy połączyć to z najobfitszym posiłkiem.
Należy pamiętać, że sole mineralne są niezbędne do prawidłowego wchłaniania witamin, dlatego trzeba przyjmować je razem.

Zapotrzebowanie na sole mineralne i witaminy jest różne; zależy od płci, wieku, stanu zdrowia, trybu życia, codziennych stresów i ograniczeń dietetycznych. Zmiana pracy, przebyte choroby, urazy fizyczne i emocjonalne wymagają odpowiedniej suplementacji określonych związków. Dostępnych jest bardzo wiele preparatów,

Jeśli nie jesteśmy pewni, która z postaci jest właściwa – proszek, roztwór, żelowe kapsułki czy tabletki, zwyczajna witamina D lub sucha – i czy przyjmować witaminy trzy razy dziennie, doradzam przeprowadzenie próby. Jeśli preparat ci nie odpowiada, powinieneś sięgnąć po inny. Przy przeziębieniu witamina C w proszku zmieszana z płynem może okazać się łatwiejsza do połknięcia niż kilka dużych tabletek. Jeśli źle tolerujemy witaminę E, należy wypróbować postać suchą.

Witamina PP (niacyna)

Niacyną (witamina PP) nazywamy kwas nikotynowy i jego związki.
Witamina ta jest niezbędna do właściwego funkcjonowania układu nerwowego, syntezy wielu hormonów, wchodzi w skład wielu enzymów biorących udział w przemianach węglowodanów, białek i tłuszczów w organizmie oraz w oddychaniu tkankowym; może być syntetyzowana w organizmie człowieka z aminokwasu tryptofanu.

Objawy niedoboru
Całkowity brak witaminy PP wywołuje chorobę zwaną pelagrą, która objawia się zapaleniem skóry, biegunką, nudnościami, zmianami na języku i w jamie ustnej, niedokrwistością, zaburzeniami psychicznymi, drżeniem rąk. Niewielkie niedobory witaminy powodują jedynie zmiany zapalne na języku.

Objawy przedawkowania
Nadmierne dawki witaminy PP powodują powstanie objawów ubocznych takich, jak: zmiany skórne, bóle głowy i wymioty.

Występowanie
Niacyna występuje w produktach zwierzęcych i roślinnych. Jej największe ilości występują w drożdżach, otrębach pszennych, wątrobie, mięsie, rybach i białku jaja. Produkty zbożowe, warzywa, owoce i mleko zawierają mniejsze jej ilości.

Procesy technologiczne niszczące niacynę
Niacyna jest bardzo odporna na działanie czynników zewnętrznych. Jest niewrażliwa na światło, temperaturę, tlen, kwasy i zasady. Podczas gotowania na skutek wypłukania z produktu dochodzi do straty 7-25% zawartości witaminy.