Chrzan pospolity (Armoracia rusticana)

Jest wytrzymałą na mróz byliną z rodziny krzyżowych (Cruciferae Juss.; Brassicaceae Burnett), o grubym, mięsistym korzeniu i wzniesionej, rozgałęzionej łodydze wysokości o,5-1,5 m. Liście odziomkowe duże, podłużne lub podługowatoowalne, całobrzegie, liście łodygowe dolne pierzasto wcinane, liście środkowe podługowatolancetowate, a górne równowąskie, prawie całobrzegie. Łodyga kwiatostanowa cienka, słabo ulistniona. Drobne białe kwiaty są zebrane w groniaste kwiatostany. Kwitnienie w czerwcu. Kwiaty pachną silnie, podobnie do lewkonii. Owocem jest podługowatoowalna lub kulista łuszczynka z 4-8 nasionami.
W stanie dzikim spotyka się chrzan w całej europejskiej części Rosji, na Kaukazie i Syberii. Rośnie dziko w Polsce. Zaczęto go uprawiać po raz pierwszy w Niemczech. Obecnie uprawiany jest w Europie Zachodniej, Azji, Ameryce Północnej, na Jamajce i w Chile, w Rosji— wszędzie w ogrodach. Prace hodowlane zapoczątkowano w krajach nadbałtyckich. Miejscami skupuje się nosowo chrzan zbierany z naturalnych stanowisk.
Na Syberii i Sachalinie występuje jako chwast A. sisimbrioides Cajand., zbliżony pod względem zalet do chrzanu uprawianego.

Jada się głównie korzenie surowe, suszone, gotowane i konserwowane. Liści używa się jako przyprawy do solonych i konserwowanych warzyw.

Chrzan jest dobrym środkiem przeciwszkorbutowym. Jego liście i korzenie zawierają do 100 mg% kwasu askorbinowego, znaczną ilość witamin z grupy B oraz karotenu, sole mineralne (wapnia, potasu i fosforu) oraz glikozyd — sinigrynę.
Stwierdzono bakterio- i grzybobójcze działanie chrzanu, uwarunkowane zawartością produktów rozpadu sinigryny. Aby zapobiec psuciu się produktów, przesypuje się je rozdrobnionymi korzeniami chrzanu lub okłada liśćmi.
Ostry smak nadaje chrzanowi sinigryna. Liście i nasiona zawierają alkaloidy. Chrzan jest niezastąpionym dodatkiem do zimnych dań mięsnych i galaret, pobudza apetyt i sprzyja trawieniu. Świeży sok chrzanu i jego wodne roztwory zwiększają wydzielanie się kwasu solnego w żołądku i leczą skutecznie jego nieżyty z niedokwaśnością soku żołądkowego (przeciwwskazane są jednak przy zapaleniach przewodu pokarmowego, wątroby i nerek).

W lecznictwie ludowym chrzan stosuje się jako środek moczopędny przy puchlinie wodnej, kamicy moczowej i gośćcu. Przy zapaleniach korzonków nerwowych, bólach mięśniowych w plecach i pasie używa się do nacierań miazgi z korzeni. Po przeziębnięciu okłada się chrzanem w celach profilaktycznych stopy i podudzia. Miazgą lub naparem z korzeni leczy się ropiejące rany. wrzody i zapalenie uszu.
Świeży sok jest środkiem przeciwszkorbutowym.

Pod uprawę chrzanu przeznacza się pole z glebą piaszczysto-gliniastą lub gliniasto-piaszczystą o głębokiej warstwie ornej, z przepuszczalnym podglebiem i niskim poziomem wód gruntowych.

Zapytania z Google:

  • dziki chrzan
  • sinigryna
  • chrzan witaminy
  • chrzan dziki
  • zalety chrzanu
  • nasiona chrzanu
  • chrzan leczniczy
  • chrzan przeciwwskazania

Comments are closed.