Grusza (Pyrus)

Jest drzewem owocowym z rodziny różowatych (Rosaceae Juss.). Znanych jest około 60 gatunków tego rodzaj a z nich ponad 30 w Rosji. Najważniejsze gatunki gruszy, od których pochodzą odmiany uprawne, to

  • grusza pospolita (P. Communis),
  • grusza śnieżna (P. nivalis),
  • grusza Boissiera (P. boissieriana),
  • grusza Korżinskiego (P. korshinskyi),
  • grusza chińska (P. Serotina)
  • grusza ussuryjska (P. ussuriensis).


Plon najlepszych odmian wynosi 5 t z 1 ha, a czasem dochodzi do 1 t z jednego drzewa.
W uprawie drzew ziarnkowych zajmuje w Rosji drugie miejsce po jabłoni.
Uprawa gruszy była znana na 1000 lat przed naszą erą. Z dużych lasów dzikich grusz — ujętych w zbiorowy gatunek „grusza śnieżna” — czerpano materiał przy udomawianiu gruszy w rejonie Morza Śródziemnego.
Europa Zachodnia przejęła uprawę gruszy z rejonu Morza Śródziemnego (najprawdopodobniej z Peloponezu, który w II w. n. e. nazwano krajem grusz). Resztki gruszy znaleziono w budowlach palowych Włoch i Szwajcarii. Niewątpliwe są zasługi Francji i Belgii w otrzymaniu ogromnego zachodnioeuropejskiego asortymentu odmian gruszy. W Azji Środkowej, Gruzji i na Ukrainie uprawiano gruszę od niepamiętnych czasów. W XVI w. uprawiano już w okolicach Moskwy. Za czasów Piotra I sprowadzono grusze zachodnioeuropejskie. Na Krymie zaczęto je uprawiać na początku trzydziestych lat XIX w.

Owoce grusz uprawnych i dzikich jadane są na surowo, w postaci suszu i przerobów: cykat, konfitur, powidła, zagęszczonego soku, pastiły, kompotów, kwasu, perry (odpowiednik cydru) i esencji. Suszone nasiona stanowią namiastkę kawy.

Owoce odmian europejskich zawierają średnio 80% wody, 10,4 cukrów, 0,3% kwasów, 0,03% garbników, 2,6% celulozy, 0,4% substancji azotowych, 0,35% popiołu, witaminy A, B1, C. Gruszki ustępują jabłkom pod względem ogólnej zawartości cukrów, w związku z małą zawartością kwasów wydają się słodsze. Nasiona gruszy zawierają od 12 do 24% tłuszczu. Czerwonawobrązowe drewno gruszy jest wysoko cenione w przemyśle meblarskim a pokryte czarnym lakierem stanowi najlepszą imitację hebanu Używane jest również do wyrobu instrumentów.
W lecznictwie ludowym odwar z suszonych gruszek zalecany jest przy gorączce, kaszlu i biegunce, przy czym największym działaniem wstrzymującym odznaczają się owoce dzikich grusz zawierające do 20% garbników. Sok i odwary z owoców stosowane są jako środek moczopędny i zalecane przy kamicy moczowej.

Comments are closed.