Herbata chińska

(Thea sinensis)

Jest to krzew z rodziny Theaceae, prawdopodobnie pochodzi z Assamu w Indiach, uprawianym od tysięcy lat w licznych odmianach w Chinach, później w Japonii, a od połowy ubiegłego wieku w Indiach i nieco wcześniej na Cejlonie, potem na Jawie, a stosunkowo niedawno w Związku Radzieckim i innych krajach.
Krzew herbaciany wymaga klimatu ciepłego i w Polsce nie może być uprawiany na skalę opłacalną.

Surowcem używanym do celów spożywczych i leczniczych są pączki liściowe oraz 3-4 najmłodsze liście, gdyż starsze dają produkt gorszej jakości. Zebrane liście poddaje się przewiędnięciu, rolowaniu, fermentacji, suszeniu i sortowaniu. Podczas odpowiedniej fermentacji liście nabierają swoistego aromatu i czarnej barwy.
Surowcem leczniczym jest liść herbaty – Folium Theae, stosowany w wielu krajach niemal wyłącznie w lecznictwie i jest tam do nabycia w aptekach. W innych krajach, np. w Polsce, uważa się herbatę za używkę kofeinową, dostępną w sklepach spożywczych.

Odróżnia się dwa zasadnicze typy herbaty
czarną, specjalnie fermentowaną i następnie suszoną, aromatyczną, dającą napar ciemny, słabszy w działaniu,
zieloną, nie fermentowaną, suszoną zaraz po zbiorze w podwyższonej nieco temperaturze. Daje ona napar jasny, mało smaczny, o aromacie ziołowym, ale silniejszy w działaniu od poprzedniej. W Polsce nie jest lubiana
W handlu występują takżenastępujące rodzaje herbaty; biała, żółta, czerwona, oolong, herbaty aromatyzowane, Rooibos, Yerba Mate, Lapacho, i inne.

Podstawowe związki czynne występujące w herbacie
Liście zawierają alkaloidy purynowe, w tym 1,2-4,5% kofeiny, do 0,04% teofiliny i około 0,05% teobrominy, a ponadto inne zasady purynowe, jak adenina i ksantyna. Drugą grupę stanowią garbniki katechinowe w ilości 10-20%, niekiedy do 25%, katechina i kwas galusowy, saponiny i flawonoidy, jak kemferol, astragalina, kwercetyna i rutyna. Trzecią grupę związków stanowi olejek eteryczny w ilości do 0,1%, powstający w wyniku fermentacji, a w nim m.in. salicylan metylu. Poza tym są inne związki o mniejszym znaczeniu i sole mineralne.

Napary z liści herbaty mają łagodne działanie pobudzające. Dzięki alkaloidom purynowym podnoszą aktywność różnych ośrodków w mózgu, zwiększają zdolność do dłuższego wysiłku umysłowego oraz szybkość kojarzenia i zapamiętywania. Pobudzony zostaje mięsień sercowy i ośrodek naczynioruchowy oraz nieco wyostrzone są niektóre zmysły, jak wzrok i słuch. Obserwuje się także pogłębienie oddechu. Są to efekty dość słabo dostrzegalne u osób zdrowych przy codziennym piciu herbaty, natomiast – wyraźnie u chorych po omdleniach lub zatruciach.
Dzięki obecności garbników napar z liści herbaty ma ponadto własności przeciwbiegunkowe i przeciwbakteryjne. Jest również korzystny w zatruciach pokarmowych, bakteryjnych oraz w przypadku zatruć niektórymi związkami chemicznymi.
W Polsce, w przeciwieństwie do niektórych krajów, nie uważa się herbaty za lek, i nie rozprowadza się jej przez apteki, gdyż napar z herbaty jest u nas powszechnie stosowany w lecznictwie domowym jako środek pobudzający i przeciwbiegunkowy, a czasem zewnętrznie do okładów.

Zbyt częste picie w ciągu dnia bardzo mocnego naparu z herbaty, obfitującego w garbniki, jest niekorzystne, a nawet szkodliwe, ponieważ łączą się one z witaminą B1 (tiaminą) i unieczynniają ją. Wiążą także sole mineralne, np. żelazo, magnez i wapń, selen, cynk, mangan, miedź i kobalt.
Równie niekorzystne jest długotrwałe bezpośrednie oddziaływanie garbników na błonę śluzową przewodu pokarmowego, utrudniające resorpcję ważnych składników pokarmowych. Niektórzy gastrolodzy zwracają uwagę, że picie dużej ilości mocnej herbaty jest przyczyną wielu ujemnych objawów, których dotąd nie łączono z garbnikami znajdującymi się w herbacie, ale raczej przypisywano je kofeinie. Podobnie do garbników działają również wolne związki wielofenolowe.

Zapytania z Google:

  • herbata chińska

Comments are closed.