Hyzop lekarski (Hyssopus officinalis)

Półkrzew należący do rodziny wargowych (Labiatae), pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego, spotykany jest obecnie na znacznej części obszaru południowej i środkowej Europy, Syberii, Kaukazu, a także w Iranie.
W Polsce jest hodowany. Niekiedy na łąkach lub starych murach trafia się zupełnie zdziczały.

Roślina wydaje łodygi u dołu zdrewniałe, wysokości do 60 cm, rozgałęzione, gęsto ulistnione. Kwiaty ma ciemnoniebieskie, czasem czerwone lub białe.

Do celów leczniczych zbiera się w lipcu lub sierpniu zakwitające górne części (szczyty) pędów hyzopu odmian białej, czerwonej czy niebieskiej i suszy w suszarni naturalnej, rozłożone cienką warstwą w miejscach zacienionych i przewiewnych.

Podstawowe związki czynne występujące w hyzopie to olejek eteryczny (do 1%), stanowiący mieszaninę ponad 50 związków, flawonoidy (do 3%), np. diosmina, garbniki (do 8%), związki trójterpenowe (np. kwas oleanolowy i kwas ursolowy), glikozyd hyzopina, związek gorzki marubina, fitosterol i sole mineralne.

Najbardziej znane jest działanie rozkurczowe hyzopu na przewód pokarmowy. Przywraca prawidłowe ruchy perystaltyczne jelit, znosi uczucie bólu i pełności, wywołane nagromadzeniem się gazów, umożliwia ich odejście i wypróżnienie. Jednocześnie zawarte w surowcu gorycze pobudzają wydzielanie soków trawiennych, zwiększają łaknienie i usprawniają procesy trawienia i przyswajania pokarmów. Garbniki działają zaś łagodnie ściągająco i przeciwbakteryjnie.
Hyzop ma także działanie wykrztuśne, po doustnym przyjęciu wyciągu z ziela hyzopu zawarty w nim olejek eteryczny jest częściowo wydalany przez płuca z wydychanym powietrzem  i drażniąc śluzówkę powoduje wzmożone wydzielanie śluzu oskrzelowego, oraz pobudzenie ruchów nabłonka rzęskowego, co z kolei ułatwia odkrztuszanie.
Stosowany zewnętrznie na skórę i błony śluzowe działa ściągająco, przeciwzapalnie, przeciwabkteryjnie i przeciwkrwotocznie.
Najczęściej stosuje się ziele hyzopu w stanach nieżytowych błon śluzowych przewodu pokarmowego, nadmiernej fermentacji, wzdęciach, zaburzeniach trawienia, uczuciu sytości i braku apetytu a także w długo trwającej biegunce. Zalecane jest także stosowanie w przewlekłych nieżytach gardła i oskrzeli, chrypce.
Korzystne jest podawanie ziela hyzopu dzieciom i młodzieży oraz osobom w wieku podeszłym.

Ziele hyzopu w rzadkich przypadkach po dłuższym stosowaniu może powodować wystąpienie objawów toksycznych.

Comments are closed.