Tatarak zwyczajny (Acorus calamus)

Należy do rodziny obrazkowate (Araceae).

Trwała roślina bagienna o guzowatym, aromatycznym kłączu.
Rośnie w klimacie umiarkowanym. Liście ma podobne jak u irysa, osiągają wysokość 90 cm. W połowie ich długości wyrasta w środku lata zakrzywiony, sterczący kłos z drobnymi, zielonymi kwiatami.

Uprawiać tą roślinę należy w miejscu słonecznym, w płytkiej wodzie lub glebie bagiennej. Sadzi się ją wiosną lub jesienią, poprzez kawałki kłącza z krótkimi korzeniami.

Cała roślina ma intensywny, cynamonowy zapach. Liście i dwuletnie kłącza suszyć na potpourri (mieszanka pachnącego suszu kwiatowego, fragmentów roślin i owoców, nasączonych dodatkowo olejkiem zapachowym) i do aromatycznych torebek.
Być może jest to roślina rakotwórcza.

Kłosowiec fenkułowy (Agastache foeniculum, A. anethiodora)

Należy do rodziny wargowych (Labiatae).

Jest to mrozoodporna bylina o wysokości 60 — 90 cm. Owalne, zaostrzone liście z białawym spodem mają zapach anyżkowy. Długie kłosy fioletowoniebieskich kwiatów pojawiają się późnym latem.

Roślinę tą uprawia się na żyznych, wilgotnych glebach, w miejscach słonecznych.
Rozmnażać należy wiosną przez nasiona lub poprzez podział kłączy.

Suszonych liści używa jako przyprawy lub zaparza z nich herbatę. Jest znakomitą rośliną pszczelarską.

Farbownik lekarski

(Anchusa officinalis)

Należy do rodziny ogórecznikowatych (Boraginaceae).

Farbownik lekarski jest rośliną dwuletnią lub trwałą o wysokości do 30 cm.
Podobny jest do ogórecznika, o szorstkich liściach, grubym, palowym korzeniu i drobnych, żywo-niebieskich kwiatach, rozwijających się wczesnym latem.

Toleruje każdą glebę. Wysiewa się go wiosną, a dzieli jesienią.

Kwiaty i młode liście dodaje się do sałatek.
Wywar z korzenia działa wykrztuśnie i ułatwia przemianę materii.
Z korzenia uzyskuje się mocny, czerwony barwnik, rozpuszczalny w alkoholu i tłuszczach. Farbownik jest wartościową rośliną pszczelarską.

Arnika górska (Arnica montana)

Należy do rodziny astrowate (Compositae), dawniej określanej jako złożone.

Mrozoodporna bylina o wysokości 30 – 60 cm. Owalne, owłosione liście tworzą przyziemną rozetkę, a duże, pachnące, żółte kwiatostany pojawiają się w ciągu całego lata.

Uprawiana jest na piaszczystej, kwaśnej glebie, bogatej w próchnicę, w miejscu nasłonecznionym. Kłącza arniki dzieli się wiosną. Wysiewać też należy wiosną, jednak trzeba się liczyć z tym,że roślina ta trudno kiełkuje.

Liście i korzenie arniki górskiej dodaje się do ziołowych tytoni.
Nalewki z kwiatów używane są na zwichnięcia, rany, stłuczenia, dla uśmierzenia bólów reumatycznych lub na odmrożenia, o ile skóra nie jest uszkodzona.
Dodaje się ją do relaksujących kąpieli stóp.
Jest dobrą rośliną pszczelarską.

Należy jednak pamiętać,że arnika górska stosowana wewnętrznie może spowodować zatrucie.

Stokrotka polna (Bellis perennis)

Należy do rodziny astrowatych (Compositae).

Stokrotka jest mrozoodporną byliną o wysokości 7 — 15 cm, z płaskimi rozetkami delikatnie owłosionych, ząbkowanych liści. Pojedyncze lub podwójne, białe lub różowe kwiatostany, ze  złocistymi kwiatami w centralnej części koszyczka pojawiają się od wiosny do jesieni.

Stokrotka jest łatwa w uprawie na żyznych glebach, w słońcu lub półcieniu. Sadzonki dzieli się wiosną, albo wysiewa wiosną lub późnym latem.

Młode liście i płatki można dodawać do sałatek.
Kwiaty stokrotki można zaparzać i dolewać do wiosennych kąpieli tonizujących, aby zregenerować zmęczoną skórę. Wywar stosuje się także do picia przy zapaleniu jelit, biegunce, a jako środek wykrztuśny przy kaszlu i przeziębieniach. Zgniecione świeże liście lub wywar pomagają w gojeniu ran i stłuczeń.
Stokrotka jest dobrą rośliną miododajną.

Czyścica wielkokwiatowa (Calamintha grandiflora)

Należy do rodziny wargowych (Labiatae).

Bylina osiągająca wysokość 30 cm. Jej czworograniasta, owłosiona, wzniesiona łodyga wyrasta z pełzającego kłącza. Gęste okółki niebieskawych kwiatów wyrastają u nasady każdej pary miętowo pachnących, ząbkowanych, owalnych liści. Kwitnie od połowy lata do wczesnej jesieni.

Lubi wapienne gleby w suchych lasach i na nieużytkach. Nasiona powinno się wysiewać wiosną, natomiast kłącza dzieli się późnym latem lub jesienią.

Czyścica zawiera kamforopodobne olejki eteryczne.
Suszone liście zaparza się jako herbatę przy kolce wzdęciowej oraz jako tonik orzeźwiający. Liście dostarczają także kleiku o miętowym zapachu.
Ziele używa się do okładów na stłuczenia.
Syrop lub wywar z czyścicy wielkokwiatowej łagodzi kaszel.

Krokosz barwierski (Carthamus tinctorius)

Rodzina astrowate (Compositae).

Roślina roczna, nie jest spokrewniona z szafranem.
Osiąga wysokość od 60 do 90 cm. Kolczaste, owalne liście wyrastają ze sztywnej, białawej łodygi, która rozgałęzia się pod szczytem i zwieńczona jest w lecie pomarańczowożółtym kwiatem.
Owoce są białe i błyszczące.

W celach uprawy nasiona wysiewa się wiosną.

Nasiona tej rośliny są bogate w kwas linolenowy, podstawowy kwas tłuszczowy, i wspaniale nadają się do celów kulinarnych.
Nasiona ponadto obniżają poziom cholesterolu we krwi, zapobiegając chorobom serca.
Kwiaty dostarczają żółtego i czerwonego barwnika, który zmieszany ze sproszkowanym talkiem tworzy róż.
Napar z kwiatów stosuje się jako środek przeczyszczający, moczopędny, napotny i do leczenia chorób skóry.
Kwiaty można dodawać do potpourri.

Nie wolno spożywać dużych ilości krokosza barwierskiego w czasie ciąży.

Palczatka cytrynowa (Cymbopogon citratus)

Należy do rodziny traw (Gramineae).

Roślina wrażliwa na mróz, trwała trawa tropikalna. Osiąga wysokość 1,8 m.
Tworzy gęste kępy aromatycznych, bardzo długich, zaostrzonych liści, z wystającym środkowym nerwem. Zielonkawe, czerwononabiegłe kwiaty pojawiają się latem w przewieszonych gronach.

Palczatka cytrynowa rośnie na wilgotnej glebie, w pełnym słońcu. Uprawiana jest także w szklarni  przy minimalnej temperaturze 8°C. Rozmnaża się przez podział kępy.

Delikatne, posiekane łodygi można dodawać do sałatek.
Liście zaparza się jako herbatkę.
Olejek z tej rośliny stosuje się do oczyszczania tłustej cery oraz jako dodatku do kąpieli.
Może być dodawany do perfum i mydeł.

Dyptam jesionolistny (Dictamnus albus)

Należy do rodziny rutowatych (Rutaceae).

Jest to mrozoodporna bylina o przenikliwym zapachu, przypominającym pomarańczę, w czasie upału lub suchej, pochmurnej pogody wydziela tak wiele palnych oparów, że niekiedy ulega samozapaleniu.
Osiąga wysokość 60 cm. Obła, owłosiona łodyga i pachnące, ząbkowane, owalne liście pokryte są gruczołkowatymi kropkami. Długie grona dużych, czerwonych, białych, niebieskich lub prążkowanych kwiatów rozwijają się latem.

Rośnie na przepuszczalnej, alkalicznej glebie, w słonecznych ogrodach i innych ciepłych miejscach, na przykład w osłoniętych lasach. Siać późnym latem prosto do gruntu.

Suche liście dodawać do potpourri. Liście zaparza się jako herbatę, destylowane z wodą stosuje jako kosmetyk.
Nalewka z liści i kwiatów może być stosowana przy bólach reumatycznych.
W przeszłości naparem z liści leczono dolegliwości nerwowe. Wywar z kłącza używany był przy gorączce i skurczach żołądka, a wraz z nasionami przy kamieniach nerkowych i pęcherza.

Jednym z głównych składników jest dyktamina, w dużych dawkach jest toksyczna.
Nie należy stosować tego ziela w okresie ciąży.
W Polsce roślina ta jest bardzo rzadka i chroniona.

Żmijowiec zwyczajny (Echium vulgare)

Należy do rodziny ogórecznikowatych (Boraginaceae).

Jest to roślina dwuletnia, blisko spokrewniona z ogórecznikiem.
Osiąga wysokość 60 — 90 cm. Liście ma wydłużone, kolczaste, łodyga jest często czerwono nakrapiana. Z różowych pąków, od wczesnego lata do wczesnej jesieni, rozwijają się niebieskofioletowe kwiaty.

Żmijowiec zwyczajny jest łatwy do uprawy na glebach suchych lub kamienistych, wapiennych i piaszczystych, szczególnie nad morzem. Wysiewa się go późnym latem prosto do gruntu.
Obficie rozsiewa się sam.

Kwiaty dodawać można do sałatek, sporządzać z nich sok lub je kandyzować.

Napar z dolnych liści wywołuje pocenie się w gorączce, uśmierza ból głowy, łagodzi dolegliwości nerwowe i bóle zapaleniowe.

Nasiona używane są do sporządzania wywarów.

Zmieszane z winem można je stosować w stanach melancholii.

Mikołajek nadmorski (Eryngium maritimum)

Należy do rodziny selerowatych (Apiaceae), dawniej ta rodzina nazywana była baldaszkowatymi (Umbelliferae).

Mrozoodporna bylina tworząca półkulisty krzak o wysokości 30—90 cm. Liście ma bardzo sztywne, kolczaste, niebieskozielone, biało obrzeżone.
Drobne, metalicznoniebieskie kwiatostany, przypominają wyglądem kwiatostany ostu, powstają w drugiej połowie lata. Jadalny korzeń jest niezmiernie długi, kruchy, mięsisty, barwy białej.

Uprawia się go w przepuszczalnych, piaszczystych glebach, w pełnym słońcu, nad morzem. Nasiona wysiewa się w celu uzyskania sadzonek lub dzieli korzenie jesienią.

Kandyzowane korzenie mikołajka nadmorskiego działają jak afrodyzjak lub środek uspokajający. Młode pędy można gotować i podawać jak szparagi. Liście także są jadalne.
Sproszkowany korzeń użyty jako okład przyspiesza regenerację tkanki.
Wywar z korzenia pije się jako środek tonizujący i moczopędny przy zapaleniu pęcherza, cewki moczowej i prostacie.
Mikołajek nadmorski to gatunek chroniony.

Świetlik łąkowy (Euphrasia officinalis)

Roślina należy do rodziny trędownikowatych (Scrophulariaceae).

jest to roślina roczna o wysokości 5—20 cm, z głęboko wcinanymi, owłosionymi, ząbkowanymi, owalnymi liśćmi i czworograniastymi, rozgałęzionymi łodygami. Liczne małe, białe kwiaty z purpurowymi i żółtymi cętkami lub paskami pojawiają się od połowy lala do późnej jesieni.

Jest to gatunek trudny do uprawy, ponieważ jest półpasożytem niektórych gatunków traw. Wysiewa się go wiosną na glebach wapiennych.

Całą roślinę zaparza się lub zgniata świeże łodygi i używa przecedzony sok w celu złagodzenia stanów zapalnych oka, a także przy zmęczeniu i innych dolegliwościach oczu. Wywar lub sok stosuje się również przeciwko katarowi siennemu, przeziębieniom i bólowi gardła.

Euphrasia rostkoviana jest najbardziej użytecznym gatunkiem w leczeniu chorób oczu. Wywar lub sok stosuje się zewnętrznie w postaci kompresu na oczy i jako okład przyspieszający gojenie ran.

Rutwica lekarska (Galega officinalis)

Gatunek rośliny z rodziny bobowatych  (Fabaceae).

Mrozoodporna bylina o wysokości do 90 cm i krzewiastym pokroju, z gładką, wydrążoną, rozgałęzioną łodygą i lancetowatymi, intensywnie zielonymi listkami.  Jej motylkowate, purpurowoniebieskie lub białe kwiaty rozwijają się od połowy lata do połowy jesieni i wydają długie, proste, czerwonobrązowe strąki.
Roślina przy zgnieceniu wydziela odrażającą woń.

Rutwica lekarska rośnie na głębokiej, wilgotnej glebie w miejscach nasłonecznionych. Wysiewa się ją wiosną, lub rozmnaża poprzez podział korzeni wiosną albo jesienią.

Świeży sok powoduje ścinanie się mleka i może być używany do produkcji serów.
Zaparzone suszone wierzchołki kwitnących pędów stymulują wydzielanie mleka przez gruczoły mleczne karmiących matek i zwierząt.
Sproszkowane suszone ziele stosuje się jako środek moczopędny a także dla obniżenia gorączki. Nasiona istotnie obniżają poziom cukru we krwi i mogą być używane przez diabetyków.

Wyciągi i napary z rutwicy lekarskiej powinno się stosować tylko pod ścisłą kontrolą lekarza.

Przytulia właściwa (Galium verum)

Należy do rodziny marzanowatych (Rubiaceae).

Mrozoodporna bylina o wysokości 30 — 90 cm. Delikatne okółki nitkowatych liści rozmieszczone są na kanciastej łodydze.
Gęste grona drobnych, pachnących miodem, żółtych kwiatów powstają w ciągu całego roku.

Roślina dobrze rośnie na głęboko przekopanym, przepuszczalnym, nawożonym, ilastym podłożu, na słońcu lub w półcieniu. W celach rozmnożenia rośliny dzieli się podziemne rozłogi lub wysiewać nasiona wiosną lub jesienią. Nasienie przed wysiewem wymaga naruszenia łupiny. W tym celu ociera się je papierem ściernym.

Mocne wywary z całej rośliny powodują zsiadanie się mleka w czasie gotowania i używane są w serowarstwie, kwiaty zaś nadają serowi złocisty kolor.

Suszone liście zawierają kumarynę i pachną świeżo skoszonym sianem.
Liście i kwiaty można dodawać do potpourri i ziołowych poduszek. Dawniej używane były do napychania materacy.

Korzenie i niższe łodygi zawierają czerwony barwnik, a kwiaty — żółty.

Gorzknik kanadyjski (Hydrastis canadensis)

Gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae).

Mrozoodporna bylina o wysokości 15 — 30 cm, z owłosionymi łodygami, ząbkowatymi, klapowanymi liśćmi i grubym, węzłowatym, żółtym kłączem.
Zielonkawobiałe bezpłatkowe kwiaty pojawiają się od późnej wiosny do wczesnego lata.
Owoc tej rośliny jest niejadalny, a wyglądem przypomina malinę.

Rośnie na przepuszczalnej, wilgotnej i żyznej glebie, w miejscach częściowo zacienionych.
Rozmnaża się go poprzez podział kłącza wczesną jesienią.

Korzeń dostarcza żółtopomarańczowego barwnika.
Kilka kropli nalewki stosuje się dla złagodzenia obstrukcji lub dodaje do wody destylowanej i przemywa tym roztworem owrzodzenia skóry.
Napar używany jest przy zapaleniu spojówek oraz jako antyseptyczna płukanka do ust.

Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum)

Należy do rodziny dziurawcowatych (Hypericaceae).

Jest to aromatyczna, odporna na mróz bylina o pokroju krzewiastym i wysokości 30 — 90 cm. Liście ma bladozielone, wydłużone, pokryte mikroskopijnymi dziurkami — gruczołami produkującymi olejek.
Żółte kwiaty o cytrynowym zapachu pojawiają się od lata do wczesnej jesieni.

Jako roślina uprawna znosi większość gleb. Rośnie w słońcu i lekkim cieniu. Rozmnaża się przez rozłogi jesienią lub poprzez nasiona.

Liście stanowią interesujący składnik sałatek.
Kwiaty dostarczają żółtego barwnika do wełny (w połączeniu z ałunem) lub fioletowoczerwonego do jedwabiu (z alkoholem).
Olejek z zaparzonych kwiatów pomaga w leczeniu stłuczeń, ran, żylaków, wrzodów i oparzeń słonecznych.
Herbata z zaparzonych kwiatów była używana do uśmierzenia bólu, jako środek uspokajający oraz przy anemii, reumatyzmie, bólach głowy i w stanach zdenerwowania.
Ma działanie żółciopędne, żółciotwórcze, pobudzające trawienie, przeciwzapalne i dezynfekcyjne (może być stosowany zewnętrznie na rany i do płukania gardła)

Obecnie bywa uznawany za niebezpieczny, gdyż zwiększa wrażliwość skóry na promienie słoneczne, dlatego należy używać go ostrożnie. Nie powinny go stosować zwłaszcza osoby o jasnej karnacji lub ze zmianami skórnymi, przy silnym słońcu może spowodować udar.

Indygowiec barwierski (Indigofera tinctoria)

Gatunek rośliny z rodziny bobowatych  (Fabaceae).

Jest to trwały krzew subtropikalny. Owalne listki ułożone są naprzeciwległe na osi liścia.
W lecie na roślinie pojawiają się grona małych, purpurowych kwiatów.

W klimacie umiarkowanym musi być uprawiany w szklarni. Nasiona wysiewa się i robi sadzonki na wiosnę.

Już w starożytności indygowiec barwierski doceniony był z powodu intensywnie niebieskiego barwnika, jaki zawiera. Zapotrzebowanie na tę roślinę do dziś nie maleje, chociaż uzyskanie trwałego, niebieskiego środka barwiącego poprzedza skomplikowany proces produkcji, m.in. fermentacja.

Kosaciec florentyński (Iris germanica var. florentina)

Należy do rodziny kosaćcowatych (Iridaceae).

Kosaciec to mrozoodporna bylina o wysokości 60—90 cm. Jego mocne kłącza pachną fiołkami, a liście przypominają trawę. Duże, białe kwiaty, z odcieniem bladej lawendy i z żółtą brodą, rozkwitają od początku do polowy lata.

Najlepiej rośnie na głębokiej, żyznej, przepuszczalnej glebie, na stanowiskach słonecznych. Sadzonki uzyskuje się przez podział korzeni późną wiosną lub wczesną jesienią.

Korzenie dostarczają gorzkiego aromatu do niektórych likierów.
Sproszkowany korzeń nadaje orzeźwiający zapach pościeli. Używany jest również jako podstawa suchych szamponów, proszków do zębów, maseczek kosmetycznych oraz wyrobów perfumeryjnych, a także jako utrwalacz w potpourri.
Korzeń zawiera substancje silnie przeczyszczające.
Obecnie nie jest stosowany w medycynie.

Lawsonia bezbronna, henna (Lawsonia inermis)

Roślina należąca do rodziny krwawnicowatych (Lythraceae).

Trwały krzew tropikalny. Może osiągać wysokość 3 m. Ma pokrój krzaczasty. Liście ma wąskie szarozielone i małe, różowe lub kremowe kwiaty o słodkim zapachu, z których rozwijają się zebrane w grona niebieskoczarne jagody.

Roślina wymaga suchej, przepuszczalnej gleby i klimatu tropikalnego.

Suszone liście zawierają silny, czerwony barwnik, który na Wschodzie był używany, do farbowania włosów, skóry i paznokci.
Suszone liście mają właściwości ściągające. Stosowane są w postaci chłodnych kompresów dla obniżenia temperatury, uśmierzenia bólów głowy, swędzenia, bólu stawów lub podrażnień skóry.

Serdecznik pospolity (Leonurus cardiaca)

Należy do rodziny wargowych (Labiatae).

Mrozoodporna bylina o ostrym zapachu i gorzkim smaku. Osiąga wysokość 0,9 — 1,5 m.
Na grubych, bruzdowanych, czworokanciastych, owłosionych łodygach rozmieszczone są owłosione, klapowane, ząbkowane na brzegu, ciemnozielone liście o jaśniejszym spodzie.
Okółki kwiatów o barwie od bladoróżowej do czerwonopurpurowej pojawiają się od połowy lata do połowy jesieni.

Serdecznik pospolity rośnie na przepuszczalnej, lekkiej, wapiennej glebie w pełnym słońcu. Nasiona wysiewa się wiosną. Korzenie dzielić należy późną wiosną lub w połowic jesieni. Roślina ta rozsiewa się też sama.

Cała roślina dostarcza ciemnozielonego barwnika do wełny.
Stosuje się ją jako środek wzmacniający serce i obniżający ciśnienie krwi.
Niekiedy może powodować zapalenie skóry.

Łubin trwały (Lupinus polyphyllus)

Gatunek rośliny z rodziny bobowatych  (Fabaceae).

Łubin trwały to bylina o wysokości 0,7— 1,2 m, z liśćmi dłoniastozłożonymi, o wąskich listkach i z motylkowatymi, głębokoniebieskimi, fioletowymi, białymi lub żółtymi kwiatami. Pojawiają się one od późnej wiosny do wczesnego lata, wydając następnie długie strąki o kulistych, gładkich, białych nasionach.

Rośnie na lekkich, piaszczystych glebach, w słońcu lub w lekkim cieniu. Nasiona wysiewa się wiosną.

Rozgniecionych owoców używać do sporządzania parówek do twarzy lub toniku do tłustej cery. Roślina pochłania promieniowanie.

Surowe nasiona niektórych gatunków są trujące.

Sparceta siewna (Onobrychis riciifolia)

Gatunek z rodziny bobowatych  (Fabaceae).

Atrakcyjna krzaczasta bylina o wysokości 10 —70 cm. Jej wąskie listki ustawione są parami. Szyszkowate kłosy różowych kwiatów z czerwonymi prążkami pojawiają się od późnej wiosny do końca lata.

Jest to prawdopodobnie anglosaskie ziele „Atterlothe, ostatnia niezidentyfikowana roślina z dziewięciu świętych ziół wymienionych w XI-wiecznym zielniku „Lacnunga. Roślina ta nazywana była także „trawą koguciej ostrogi” lub, jak w zielniku Culpepera z 1649 roku — „kogucim grzebieniem”.

Rośnie na suchych, przepuszczalnych glebach. Przed wysiewem wymaga starcia powierzchni łupiny nasiennej, następnie nasiona wysiewa się prosto do gruntu wiosną lub wczesną jesienią.

Roślina ta jest dobrym gatunkiem pszczelarskim, dostarcza dobrego miodu.
Może być używana jako pasza dla zwierząt.

Rdest wężownik (Polygonum historta)

Należy do rodziny rdestowatych (Polygonaceae).

Rdest wężownik jest mrozoodporną byliną o wysokości do 90 m. Liście ma szerokie, owalne, niebieskozielone, o sercowatej nasadzie. Guzowate, zwinięte, ciemnobrązowe kłącze ma czerwony miąższ. Różowe kwiaty w gęstych kłosach zakwitają późną wiosną.

Rośnie na wilgotnej glebie, w słońcu lub cieniu. W celu uzyskania młodych roślin dzieli się kłącze wiosną lub wczesną jesienią.

Młode, surowe liście są smaczne.
Kłącza używa się do garbowania skór.
Sproszkowane, suszone kłącze stosuje się jako silnie ściągającą herbatę, zarówno zewnętrznie, jak i wewnętrznie — przy krwawieniach, biegunce, również do lewatywy.
Wywaru można używać do płukania ust, na wrzody oraz w leczeniu kaszlu, bólu gardła i czerwonki.
Sproszkowane kłącze położone bezpośrednio na ranę pomaga zatamować krwawienie.

Rezeda żółtawa (Reseda luteola)

Należy do rodziny rezedowatych (Resedaceae)

Roślina dwuletnia o wysokości 0,6 -1,5 m. z rozetkami długich liści o falistym brzegu, wyrastającymi w pierwszym sezonie. Wdzięczne, zakrzywione kłosy małych, żółtozielonych kwiatów rozwijają się latem w drugim sezonie.

Rośnie na żyznych, przepuszczalnych, alkalicznych glebach, w pełnym słońcu. Nasiona wysiewa się późnym latem. Nasiona zachowują żywotność przez wiele lat.

Cała kwitnąca roślina dostarcza mocnego, jaskrawożółtego barwnika do wełny i jedwabiu.
Niegdyś była mieszana z urzetem barwierskim dla uzyskania „zieleni saksońskiej.

Marzanna barwierska (Rubia tinctorum)

Roślina z rodziny marzanowatych (Rubiaceae)

Trwała bylina o kolczastej, wątłej łodydze, osiągającej wysokość 60 — 90 cm, z okółkami dużych, szorstkich, kolczastych na brzegu, lancetowatych liści. Kłącza są grube, mięsiste, czerwonawobrązowe.
Małe, żółtozielone kwiaty rozwijają się od początku lata do wczesnej jesieni. Po nich pojawiają się kuliste, czarne owoce.

Rośnie na przepuszczalnej glebie, w pełnym słońcu lub w półcieniu. Nasiona wysiewa się wiosną lub jesienią na dobrze przekopanej, ilastej glebie. W celu uzyskania sadzonek, można także dzielić pełzające kłącza.

Kłącza i liście tej tradycyjnej rośliny barwierskiej dostarczają różowego, czerwonego (szkarłat alizarynowy) lub brązowego barwnika, w zależności od rodzaju zaprawy stosowanej do utrwalenia. Stosuje się go do farbowania odzieży i skóry. Liście mogą być używane do czyszczenia metali. Sproszkowane kłącze służy do leczenia zaburzeń dróg moczowych i zapobiegania kamieniom nerkowym.
Napar z ulistnionych łodyg łagodzi obstrukcje.

Tarczyca bocznokwiatowa (Scutellaria lateriflora)

Należy do rodziny wargowych (Labiatae).

Mrozoodporna bylina o wysokości 30 – 90 cm. Na gałęzistej łodydze wyrastają owalne, ząbkowane liście, a latem ładne, drobne, niebieskie kwiaty. Korzenie są włókniste, żółte.

Rośnie na pospolitych, przepuszczalnych glebach, w słońcu lub półcieniu. Nasiona wysiewa się pod folią późną zimą. Korzenie dzieli się wczesną wiosną.

Cała roślina o działaniu uspokajającym, przeciwskurczowym. Herbatę ze sproszkowanego ziela pić przy napięciu przedmenstruacyjnym, reumatyzmie, nerwobólach i czkawkach.

Nie wolno stosować dużych dawek.

Sezam indyjski (Sesamum indicum)

Roślina należy do rodziny połapkowatych (Pedaliaceae).

Silnie pachnąca, wrażliwa na mróz roślina roczna pochodząca z tropików. Osiąga wysokość do 90 cm; liście lancetowate, zwisające kwiaty o barwie od purpurowej do białej, z których rozwijają się torebki zawierające liczne płaskie, białe lub żółtawe nasiona.

Roślina lubi piaszczysty ił i miejsca nasłonecznione. Rozmnaża się przez nasiona.

Nasiona stanowią bogate źródło białka, kwasu nikotynowego, fosforu, siarki i węglowodanów. Mają słodki, orzechowy smak. Służą do posypywania chleba przed upieczeniem, do posypywania  ciastek, jarzyny, potrawki, pasztetów.

Nasiona łagodzą obstrukcję, hemoroidy, infekcje dróg płciowych i moczowych.

Czyściec (Stachys officinalis)

Roślina z rodziny wargowych (Labiatae).

Mrozoodporna bylina o wysokości do 60 cm.
Owłosiona, czworograniasta łodyga niesie aromatyczne, delikatnie owłosione, okrągło klapowane liście. Gęste grona różowych lub purpurowych kwiatów pojawiają się od połowy do końca lata.

Rośnie zwyczajnych na glebach, w słońcu lub cieniu. Potrzebuje nieco próchnicy. Nasiona wysiewa się wiosną. Korzenie w celu uzyskania sadzonek dzieli się wiosną i jesienią.

Suszone liście można parzyć zamiast herbaty. Świeża roślina zawiera żółty barwnik i używana bywa jako płukanka do włosów, nadająca odcień złocisty.
Obecnie liście stosowane są głównie jako ziołowa domieszka do tytoniu i tabaki.
W postaci okładów i nalewek homeopatycznych stosowana jest przeciw biegunce.
Cała roślina ma właściwości ściągające i czyszczące krew.
Zaparzona roślina ma działanie uspokajające, przeciwskurczowe. Stosowana jest przeciw migrenie i niestrawności.

Gwiazdnica pospolita (Stellaria media)

Należy do rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae)

Jest rośliną roczną,  żywotną, pełzającą o wysokości 10—30 cm. Gruboszowate, owalne liście wyrastają na wybujałych, kruchych, bardzo silnie rozgałęzionych łodygach, jednostronnie owłosionych. Drobne, gwiazdkowate kwiaty pojawiają się od wczesnej wiosny do jesieni.

Jest to gatunek łatwa do uprawy na każdej glebie, w każdych warunkach, lecz woli miejsca wilgotne. Nasiona wysiewa się wiosną. Roślina intensywnie obsiewa się sama.

Liście gwiazdnicy pospolitej zawierają witaminę C i fosfor. Znakomicie nadają się do spożycia na surowo w postaci sałatek i gotowane jako jarzyna.
Okłady ze świeżych liści łagodzą stany zapalne i wrzody. Wywary z całych roślin sporządza się dla przeciwdziałania obstrukcjom, hemoroidom i dla łagodzenia bólu.
W postaci maści stosuje się przy egzemie, łuszczycy oraz w innych chorobach skóry.

Podbiał pospolity (Tussilago farfara)

Należy do rodziny astrowate (Compositae)

Mrozoodporna bylina o wysokości 7 — 30 cm, z małymi, białymi, rozpostartymi korzeniami i ząbkowanymi, ciemnozielonymi liśćmi o szarym spodzie. Małe, żółte kwiatostany pojawiają się wiosną.

Rośnie na większości gleb, szybko się rozrasta. Nasiona wysiewa się wiosną. Sadzonki korzeniowe należy robić wiosną i jesienią, a dzielić roślinę jesienią.

Świeże liście spożywa się w postaci sałatki.
Suszone dodaje się do tytoni ziołowych.

Wszystkie części podbiału zawierają śluz pomocny w leczeniu kaszlu i bronchitu.
Wywary z liści stosowany może być przy przeziębieniach, grypie i astmie.

Zapytania z Google:

  • Przytulia właściwa
  • gwiazdnica pospolita
  • przytulia
  • rdest wężownik
  • zioła o zółtych kwiatach
  • zioła lecznicze
  • rdest
  • palczatka cytrynowa
  • mikołajek nadmorski
  • krokosz barwierski w ciąży

Comments are closed.