Mangostan właściwy (Garcinia mangostana)

Wiecznie zielone drzewo z rodziny kluzjowatych, dorastające do 25 m wysokości, inne jego nazwy to garcynia, smaczelina, żółtopla, żółciecz.

Liście mangostanu są ułożone nakrzyżlegle, są podłużne, eliptycznojajowate, lśniące w oliwkowozielonym kolorze i całobrzegie.
Kwiaty są w dwóch rodzajach: obupłciowe i rozdzielnopłciowe, wyrastają w ilości od trzech do dziewięciu na szczytach pędów. Kwiaty żeńskie wyrastają pojedynczo. Płatki korony są wewnątrz żółtawe, z zewnątrz czerwonozielonkawe.
Owoce to okrągłe, ciemnofioletowe jagody o średnicy od 4 do 7 cm. Pokryte są suchą, grubą, ciemnofioletową skórką. Ich miąższ zawiera 6-8 nasion, jest biały, soczysty, a w smaku przypomina morelę, pomarańczę i ananas.

Mangostan właściwy to roślina uprawna, jest jednak trudna w rozmnażaniu. Plantacje mieszczą się głównie w Azji południowo-wschodniej.

Owoc mangostanu jest jednym z najsmaczniejszych owoców tropikalnych, jest jednak trudny do przechowywania i transportu. W stanie świeżym może być przechowywany zaledwie kilka dni.

Główne składniki znajdujące się w tym owocu to ksantony, polifenole, katechiny, polisacharydy, sole mineralne: potasu, wapnia, fosforu, żelaza oraz witaminy B1, B2, B6 i C, około 16% to cukry (głównie fruktoza i glukoza).

Z tłuszczu wytłaczanego z nasion mangostanu produkuje się mydło, drewno znajduje zastosowanie w rzeźbiarstwie, kora używana jest jako garbnik.

Inny rodzaj mangostanu to

Mangostan żółty (Garcinia xanthochymus)

Gatunek uprawia się w Indiach i na Sri Lance, lokalnie w Azji Południowo-Wschodniej i rzadko w tropikach Nowego Świata. Uprawa i zbiór: Drzewo najczęściej sadzi się na własny użytek w ogrodach przydomowych i sadach. Mangostan żółty udaje się w warunkach wilgotnego i gorącego klimatu tropikalnego.

Mangostan żółty jest zimozielonym, często rozgałęziającym się od samego dołu drzewem wysokości do 13 m lub krzewem o szeroko rozłożonych, częściowo zwisających, nagich gałęziach. Roślina dwupienna. Naprzemianległe liście są gruboskórzaste, ciemnozielone, od góry błyszczące, od spodu jaśniejsze i matowe. Grube ogonki liściowe mają do 3 cm długości. Krótkoszypułkowe kwiaty wyrastają w kątowych pęczkach.
Owoc tego mangostanu jest ukośnie okrągłą jagodą, której wierzchołek wyciągnięty jest w łukowaty, stożkowaty dziób i kończy się małym wianuszkiem 5 rozgałęzionych znamion słupka. U nasady owocu pozostaje 5 półokrągłych, zachodzących na siebie, powiększonych działek kielicha. Twarda, błyszcząca, gładka okrywa jagody jest w stanie dojrzałym żółta. Soczysty, miękki miąższ jest mocno pomarańczowo- żółty do siarkowożółtego i ma przyjemny, aromatycznie kwaśny, podobny do cytryny smak. Jagody zawierają 1-5 brązowych nasion.
Zbiera się dojrzałe jagody, które bardzo krótko zachowują trwałość.

Smaczny, bogaty w witaminę C miąższ owocu jada się na surowo posypany cukrem lub przerobiony na dżemy, galaretki i sok. Poza tym służy jako substytut powidlnika indyjskiego do zakwaszania i przyprawiania dań.

Szeroko reprezentowany w Starym Świecie rodzaj Garcinia obejmuje wiele gatunków o jadalnych owocach, które są uprawiane przynajmniej lokalnie, jak na przykład G. atroviridis Griff. ex T. Anderson z Półwyspu Malajskiego o okrągławych, głęboko żłobkowanych podłużnie, pomarańczowożółtych, bardzo kwaśnych owocach, i G. prainiana King z Tajlandii i Malezji, wydająca szeroko-okrągłe, gładkie, mocno pomarańczowe, bardzo aromatyczne jagody.

Zapytania z Google:

  • mangostan uprawa
  • mangostan właściwy

Comments are closed.