Santol malajski (Sandoricum koetjape)

Gatunek pochodzi z Półwyspu Malajskiego, Tajlandii i Indochin i tam, jak również w pozostałych tropikach Azji i na wyspach Oceanii jest często uprawiany. Rzadko spotyka się go w uprawie w Ameryce Łacińskiej.

Jest nisko rozgałęziającym się drzewem, zimozielonym, zawierającym sok mleczny wysokości do 40 m. Liście ma naprzeciwległe, od góry błyszcząco zielone, od spodu jaśniejsze i matowe. Szczytowy listek ma wielkość 6-25 x 3-16 cm, dwa boczne są mniejsze. Wyrastające z kątów liściowych, luźne kwiatostany wiechowate mają do 25 cm długości. Obupłciowe, żółtawozielone kwiaty mają długość około 1 cm.

Owoc santolu jest szerokookrągłą lub jabłkowatą, słabo nieregularnie podłużnie żłobkowaną jagodą, wielkości do 7×8 cm. Powierzchnia owocu jest złoto- żółta lub żółtawo- do czerwonawobrązowo kratkowana i miękko omszona. Twarda okrywa grubości około 1 cm jest na zewnątrz tykowata, wewnątrz miękka, soczysta, kleisto-mleczna, beżowa lub barwy mięsa, słodko-kwaśna. We wnętrzu owocu w (2) 4-5 gwiazdkowato ułożonych komorach znajdują się fasolowate nasiona. Otoczone są papkowato-soczystą osnówką grubości 5 mm, która nie przylega do owocni, ale jest trudna do zdjęcia z nasion. Owoc ma bardzo aromatyczny smak, w zależności od odmiany kwaśny, słodko-kwaśny lub słodki. Przecięte owoce bardzo szybko brązowieją na powietrzu.

Jadalną częścią jagody są wewnętrzna część owocni i osnówka nasiona, które u odmian słodkich można spożywać na surowo bez cukru lub z jego dodatkiem. Pozbawione nasion owoce zagotowuje się z cukrem i podaje jako deser lub przerabia na dżemy, galaretki i z dodatkiem przypraw na chutney.
Miąższ odmian kwaśnych, świeży, suszony lub w postaci syropu stosuje się do przyprawiania potraw. Z dojrzałych owoców wyrabia się sok i wino.
W Azji Południowo-Wschodniej owoce jada się też kandyzowane. Wywar z liści stosowany jest jako środek przeciwgorączkowy, sproszkowana kora jest skutecznym lekiem przeciw robaczycy, a korzenie mają właściwości rozkurczowe.

Drzewo udaje się w wiecznie wilgotnych i gorących warunkach tropikalnych nizin. Sadzone jest w sadach, a na Filipinach także na plantacjach. Rośliny rozmnaża się z nasion. Kwitną i owocują po 5-7 latach. Uprawia się zróżnicowane pod względem jakości odmiany. Żółte owoce są słodkie, czer- wonobrązowe, mają bardzo kwaśny smak. Jagody zbiera się, gdy tylko przebarwią się na żółto lub brązowo. Bez schłodzenia zachowują trwałość przez blisko tydzień.

Comments are closed.