Żurawina (Oxycoccus)

Jest wiecznie zielonym półkrzewem z rodziny brusznicowatych (Vacciniaceae). Jej łodyżki cienkie, pełzające łatwo się ukorzeniają. Liście na krótkich ogonkach są drobne, całobrzegie, jajowate lub jajowatoeliptyczne, na szczycie słabo zaostrzone, brzegiem nieco podwinięte, skórzaste, z wierzchu ciemnozielone, błyszczące, od spodu sinobiałe z woskowym nalotem. Kwiaty małe, osadzone po 2—3 na szczytach gałązek, zwisające. Owocem jest jagoda kulista lub podługowata, czerwona, ciemnoczerwona lub biała, soczysta, wielonasienna, kwaśna.
Znaczenie gospodarcze mają następujące gatunki

  • żurawina błotna (O. ąuadripetalus = O. palustris),
  • wielkoowocowa (O. Macrocarpus),
  • drobnoowocowa (O. microcarpus).


Żurawina błotna występuje w Europie, Azji i Ameryce Północnej; na północy dochodzi do koła podbiegunowego. Niegdyś była eksportowana z Syberii. Rośnie na kwaśnych glebach torfowych i na torfowiskach sfagnowych. Dojrzewa we wrześniu. Owoce zbiera się po pierwszych przymrozkach, ale zebrane wiosną są najsmaczniejsze.
Jagody mają dużą wartość pokarmową i leczniczą. Zawierają 2,6% cukrów, 2,4% kwasów organicznych (cytrynowego, chinowego, benzoesowego i ursolowego), 0,7% pentozanów, do 12 mg% witaminy C, jod i inne mikroelementy. Dzięki zawartości kwasu benzoesowego i chinowego owoce przechowują się długo, nie psując się: mrożone można przechować do 2 lat.
Z żurawin sporządza się wyciąg (środek obniżający gorączkę i orzeźwiający), konfitury, soki, syrop, napój żurawinowy, kwas, kisiel i galaretkę. Szczególnie popularne są żurawiny w cukrze pudrze. Znaczne ilości żurawin dodaje się przy kwaszeniu kapusty, używa jako przyprawę do ryb i mięsa. Spożywane są również na surowo. Z liści można sporządzać herbatę. Barwniki jagód służą do barwienia artykułów spożywczych.
Sok stosowany jest do leczenia infekcyjnych chorób przewodów moczowych. W lecznictwie ludowym zalecany jest, razem z miodem, przy przeziębieniach, anginie, gośćcu i bólu głowy spowodowanym zaczadzeniem. Napojem żurawinowym i wyciągiem leczy się odmiedniczkowe zapalenie nerek, zajmujące drugie miejsce na świecie pod względem liczby zachorowań.

Żurawina wielkoowocowa różni się od błotnej większymi owocami i liśćmi oraz popielatą barwą dolnej strony blaszki liściowej. Rośnie dziko w Ameryce Północnej, uprawiana jest w Kanadzie, USA i Holandii (istnieje ponad 200 odmian). Kwiaty są jasnopurpurowe, promieniste. Kwitnienie w maju — czerwcu.
Plantacje żurawiny wielkoowocowej zakłada się na wyrównanych torfowiskach lub na glebach o wysokim poziomie wody gruntowej (20—25 cm). Aby opóźnić kwitnienie i zwalczyć szkodniki, plantacje zalewa się na wiosnę wodą.
Przygotowanie gleby polega na spulchnieniu wierzchniej warstwy, usunięciu wszystkich roślin i wyrównaniu powierzchni, co pozwala pokryć plantację równomiernie wodą w okresie zatapiania. Sadzi się głównie płożące pędy, które się ukorzeniają, rzadziej wysiewa nasiona.
Jagody zbiera się specjalnymi grzebieniami, a następnie czyści na wialniach-sortownikach. Skonstruowano też kombajny do zbioru żurawin. Plon niektórych odmian odznaczających się dużymi jagodami i wysoką zawartością cukrów dochodzi do 1,5—2 t z 1 ha.
Jagody uprawianej żurawiny wielkoowocowej odznaczają się, podobnie jak owoce błotnej, działaniem wzmacniającym i orzeźwiającym oraz wzmagają funkcje żołądka i jelit. Napój z jagód nasila działanie leków i sulfonamidów stosowanych w leczeniu odmiedniczkowego zapalenia nerek. Sok zapobiega tworzeniu się niektórych rodzajów kamieni w nerkach i zalecany jest przy jaskrze. Opisano pobudzające działanie na czynność trzustki. Zawartość witamin w owocach jest niewielka.

Żurawina drobnoowocowa różni się od błotnej i wielkoowocowej mniejszymi rozmiarami rośliny i owoców, a także brakiem owłosienia na szypułkach. Rośnie na bagnach mszystych w północnej części Europy i Azji, sięgając poza koło podbiegunowe. Nie uprawia się jej. Znaczenie lecznicze ma takie samo jak poprzednie gatunki.

Zapytania z Google:

  • żurawina
  • żórawina owoc
  • żórawina roślina
  • jak rośnie żurawina

Comments are closed.