Niezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe ( NNKT )

NNKT (omega3, -6 i -9) dawniej nazywane witaminą F, stanowią grupę wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Niezbędne są do właściwego funkcjonowania, wzrostu i utrzymania organizmu w dobrym stanie. Zapotrzebowanie organizmu na te substancje pokrywa całkowicie nasza dieta, ale w pewnych warunkach mogą wystąpić ich niedobory. Żywieniowcy zalecają, aby przynajmniej 10-15% spożywanych przez nas kalorii pochodziło z NNKT. Obecnie znamy 12 takich kwasów.
Kwasy linolenowy i linolowy muszą być koniecznie dostarczone w naszej diecie, bo tylko te kwasy organizm przekształca w inne NNKT.
W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie tymi substancjami. Prowadzone badania koncentrują się na ustaleniu wpływu NNKT na choroby serca, niedomogi układu immunologicznego, zaburzenia centralnego układu nerwowego i alergie.

W zależności od tego jaki to jest kwas mogą się ona znajdować w następujących produktach spożywczych
oleje pochodzące z nasion słonecznika, czarnej porzeczki, kukurydzy, orzechów ziemnych, ogórecznika i wiesiołka, w pokarmie kobiecym, podrobach, siemieniu lnianym, soi i warzywach, itd.

A teraz dokładnie zaznaczmy w czym występują dane kwasy i co jeść aby uniknąć ich niedoboru

  • Omega-3: łosoś atlantycki, sardynki, dorsz, sardela europejska, śledź, miecznik, skorupiaki, oleje tłoczone na zimno: z dyni, orzechów, arachidów, rzepaku, lnu, orzechy włoskie, sezam, awokado.
  • Omega-6: oleje roślinne: słonecznikowy, sojowy, z pestek winogron, krokoszowy, pestki dyni, słonecznika, orzechy pistacjowe
  • Omega-9: orzechy: pistacjowe, makadamia, laskowe, nerkowce, oliwa z pierwszego tłoczenia, oliwki, migdały, awokado.

Zapotrzebowanie organizmu
Dobowe spożycie NNKT zostało ustalone na poziomie około 3 – 4% dobowego zapotrzebowania energetycznego, co stanowi ok. 7 – 10 gramów na dobę. Ważny jest także stosunek spożywanych kwasów OMEGA 6 do OMEGA 3, który powinien wynosić w granicach 4 – 6.

Skutki niedoboru
Objawy niedoboru obserwuje się głównie u niemowląt i małych dzieci, u których rozwijają się one szybciej i są bardziej nasilone, natomiast u ludzi dorosłych taki stan występuje bardzo rzadko. Główne symptomy niedoboru NNKT to; zahamowanie wzrostu, zmiany skórne, odbarwienie skóry, zwiększona wrażliwość na zakażenia, bezpłodność, uszkodzenie nerek, stłuszczenie wątroby, pogorszenie ostrości wzroku, osłabienie serca, zmniejszenie produkcji krwinek (czerwonych i płytek).

Do czego służą NNKT

  • Pełnią ważną rolę w organizmie, ponieważ stanowią budulec wszystkich błon komórkowych nieodzownych do prawidłowego funkcjonowania komórek.
  • Niezbędne jako prekursor prostaglandyn PG i leukotrienów, tj. substancji podobnych do hormonów.

Leukotrieny
Zbudowane z kwasu arachidonowego. Spełniają ważną rolę w reakcjach zapalnych i alergicznych. Mogą powodować obrzęk i gromadzenie się płynu w tkankach, a także wywoływać silny skurcz dróg oddechowych (ok. tysiąc razy silniejszy niż spowodowany histaminą).

Prostaglandyny
Także zbudowane z kwasu arachidowego, ich zakres działania w organizmie jest   jednak szerszy. Regulują metabolizm wapnia, kontrolują aktywność kluczowych enzymów i regulują zawartość pewnych nukleotydów, które są związkami wysokoenergetycznymi. Mają duży wpływ na mięśnie gładkie, szczególnie podczas skurczów i rozkurczów macicy; mogą rozszerzać i zwężać naczynia krwionośne i w ten sposób kontrolować przepływ krwi. Zwiększony przepływ krwi przez gruczoły dokrewne pomaga w wydzielaniu hormonów. Prostaglandyny są uwalniane również w reakcjach zapalnych. Niektóre z nich są korzystne dla zdrowia, a inne mogą być szkodliwe. Liczne prostaglandyny są związane z regulacją aktywności limfocytów T w układzie odpornościowym.

Tromboksan to jedyny kwas z grupy NNKT, który jest szkodliwy dla organizmu, kurczy on naczynia krwionośne, pogłębia proces zapalny w tkankach i sprzyja tworzeniu się skrzepu.

Musimy zapamiętać jedno, aby właściwie zapobiegać chorobom i je leczyć powinniśmy umieć regulować metabolizm niezbędnych kwasów tłuszczowych, leukotrienów i prostaglandyn.

Kwas gamma-linolenowy ( GLA )

Jest to najważniejszy z grupy NNKT i niezbędny w naszej diecie kwas. Kwas linolowy spożywany w codziennych produktach jest biologicznie nieczynny i musi być przekształcony w GLA. U większości ludzi może w pewnym momencie pojawić się niedobór GLA, gdyż nawet dieta bogata w oleje roślinne nie zapobiega jego deficytowi. Przemiana kwasu linolowego w GLA może zostać bardzo łatwo zaburzona.

Najważniejsze czynniki niszczące GLA, to; wysoka zawartość nasyconych kwasów tłuszczowych w diecie, cholesterol, kwasy wielonienasycone, cukrzyca, alkohol, infekcje wirusowe, nowotwór, radioterapia, chemioterapia, niedobory witamin i minerałów, palenie papierosów, podeszły wiek. Źle skomponowana dieta o dużej zawartości cukru i białek redukuje aktywność GLA w organizmie.

Bogatym źródłem GLA jest wiele różnych roślin, np

  • ogórecznik zawierający 25% GLA,
  • olej z nasion czarnej porzeczki – 14%,
  • olej z wiesiołka zawierający 7-9 %.


Warunkiem korzystnego działania GLA w organizmie jest obecność innych substancji, jak np. Witamina B6, cynk i selen, które muszą być dostarczone w diecie.

GLA można podawać w zatruciu alkoholem, w poalkoholowym uszkodzeniu wątroby, nadaktywności u dzieci, bólach w klatce piersiowej, swędzeniu kończyn i obrzękach. Ten niezbędny kwas tłuszczowy ma korzystne działanie w okresie napięcia przedmiesiączkowego i bólów menstruacyjnych spowodowanych wzrostem aktywności „złych” prostaglandyn.

CIEKAWOSTKA

Piękna, gładka, nawilżona skóra, błyszczące, zdrowe włosy i co najważniejsze zdrowe serce to niewątpliwie marzenie każdego z nas. Naukowcy nie mają żadnych wątpliwości i przekonują,  że w utrzymaniu pięknego wyglądu i zdrowego życia niezbędne są kwasy OMEGA-3.

„Jesteś tym, co jesz” – to maksyma dietetyków na całym świecie, słowa te potwierdzają lekarze. Pamiętajmy, że stosowana przez nas dieta prędzej czy później odbije się na naszej urodzie i zdrowiu. Lekarze są zgodni – wzbogacajmy dietę w potrawy przygotowane w oparciu o morskie ryby, które zawierają niezastąpione kwasy omega-3. Jeśli nie lubimy ryb, sięgnijmy po suplementy z olejem rybim. Pytacie dlaczego??? My odpowiadamy;
Kwasy omega-3 osiągnęły w ostatnich latach „wyżyny sławy”.
Lista zalet wynikających z ich stosowania przyprawia o zawrót głowy.

  • Zapobiegają one utracie wody z głębszych warstw skóry, w efekcie czego sprawiają, że nasza skóra jest odpowiednio nawilżona, elastyczna i zadbana. Niedobór tych związków może być przyczyną skłonności do alergii i stanów zapalnych skóry.
  • Wzmacniają włosy i paznokcie, które stają się lepiej odżywione i błyszczące. Jeśli już teraz zmienisz dietę i wzbogacisz ją o te związki, przywitasz wiosnę w świetnej formie.
  • Służą naszemu zdrowiu. Badania potwierdzają, że u osób po zawale serca omega-3 zmniejszają ryzyko kolejnej zapaści.


A więc nic w tym dziwnego, że związki te polecają zarówno dermatolodzy, jak i specjaliści zrzeszeni w Europejskim Towarzystwie Kardiochirurgicznym.
Pamiętajmy jednak, że choć kwasy omega-3 polecane są osobom z chorobami serca, nie wpływają na obniżenie cholesterolu LDL, a w wysokich dawkach wręcz podwyższają go. Dlatego osoby zmagające się z wysokim poziomem cholesterolu we krwi powinny wybierać produkty z kwasami omega-3, które dodatkowo wzbogacone są o składniki obniżające cholesterol LDL, np. ekstrakt z czosnku.
Lekarze zalecają osobom po zawale serca jedzenie dwa razy w tygodniu tłustej ryby albo zażywanie suplementu z olejem rybim. Wszystko dlatego, że zawarte w nich tłuszcz omega-3 działają dobroczynnie na serce. Dodatkowo badania potwierdziły, że wprowadzenie do diety kwasów omega-3 wspomaga pracę serca i zmniejsza ryzyko chorób układu krążenia (m.in. miażdżycy, nadciśnienia tętniczego), a tym samym oddala wizję śmierci z powodu choroby niedokrwiennej serca.

Niestety, kwasy omega-3 są nietrwałe i np. pod wpływem światła szybko ulegają zepsuciu. By uniknąć tej sytuacji, przy produkcji suplementów diety dodaje się witaminę E, która zapobiega utlenianiu się omega-3. Warto zaznaczyć, że ryby mogą kumulować w swoim organizmie metale ciężkie, m.in. rtęć. By uniknąć tego zagrożenia, starajmy się kupować ryby młode i raczej te, które nie są drapieżnikami. Postawmy na dorsza, sardynki i makrele, a tuńczyka jedzmy nie częściej niż dwa razy w tygodniu. Olej rybi wykorzystywany do produkcji suplementów diety powinien zostać oczyszczony, co niweluje zagrożenie.

Comments are closed.